PL|
Produkty i usługi
Wybierz stronę
Produkty i usługi O PWPW Nowe technologie Informacje i ogłoszenia Kontakt Newsletter top
Archiwum
Sport i procesy identyfikacji

Ustawowy obowiązek identyfikacji kibiców i leżące u jego podstaw przesłanki związane z bezpieczeństwem na stadionach nie tylko przyczyniają się do stworzenia cywilizowanych warunków odbywania rozgrywek sportowych, ale również generują nowe strumienie korzyści dla kibiców, klubów i wszystkich innych interesariuszy imprez sportowych.

We współczesnym świecie trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie obywateli, podmiotów gospodarczych, administracji publicznej oraz innych instytucji i organizacji bez identyfikacji stron występujących w procesach społecznych i gospodarczych. Dla prostych, rutynowych i niewiążących się z istotnymi ryzykami procesów zwykle wystarcza identyfikacja pobieżna, niesformalizowana, często niewymagająca sięgania po dokumenty potwierdzające tożsamość strony. Na tej zasadzie, na przykład w małych firmach pracownicy są wpuszczani do swoich miejsc pracy jedynie na podstawie identyfikacji wzrokowej dokonanej przez strażnika czy recepcjonistkę. Jest to możliwe jednak tylko w przypadku podmiotów zatrudniających stosunkowo niewielu pracowników (gdyż wymaga zapamiętania określonych osób, a dokładniej wizerunków pracowników danej instytucji) oraz prowadzących działalność, która nie jest narażona na istotne ryzyko zakłócenia w przypadku wejścia na jej teren intruza.

Na ogólny poziom ryzyka związanego z prawidłową identyfikacją wpływ zatem mają zasadniczo dwa czynniki:

  1. liczba pojedynczych identyfikacji związanych z realizacją procesu podstawowego, który wymaga funkcji identyfikacji (czynnik I),
  2. wrażliwość procesu podstawowego (w zakresie jakości oraz efektów) na zakłócenia związane z prawidłową identyfikacją (czynnik II).

Oba czynniki oddziałują na ryzyko w ten sam sposób. Wzrost każdego z nich powoduje powiększenie ogólnego poziomu ryzyka związanego z identyfikacją, ich spadek zaś prowadzi do jego redukcji. W życiu codziennym mamy do czynienia z sytuacjami, w których powyższe czynniki ryzyka tworzą określone kombinacje:

  1. wysoki poziom czynników I oraz II,
  2. niski poziom czynników I oraz II,
  3. wysoki poziom czynnika I oraz niski poziom czynnika II,
  4. niski poziom czynnika I oraz wysoki poziom czynnika II.

Przykładem ilustrującym pierwszą z opisanych sytuacji może być dostęp do instytucji związanych z bezpieczeństwem i obronnością państwa. Każdego dnia przez Pentagon przepływa strumień kilku tysięcy osób. Oczywiście, nie sposób zapamiętać wszystkich pracowników. Równocześnie dostęp do siedziby Departamentu Obrony USA wykazuje wysoką wrażliwość nawet na pojedyncze incydenty związane z zakłóceniem prawidłowej identyfikacji osób dopuszczonych do tego miejsca. Nie ulega wątpliwości, że w takich przypadkach prawidłowa i pewna identyfikacja, jako narzędzie ograniczające zagrożenia, jest szczególnie istotna. Innym przykładem, także dotyczącym sfery działalności państwa, jest ochrona granic państwowych. Wprowadzenie nowoczesnych technik identyfikacyjnych, takich jak np. biometria, do paszportów ogranicza zagrożenia i jest narzędziem redukcji ryzyk związanych z nieprawidłową identyfikacją oraz ich pochodnych, w tym rozprzestrzenianiem terroryzmu i przestępczości międzynarodowej1. Podniesienie poziomu zabezpieczeń dokumentów podróży oraz zwiększenie pewności identyfikacji danej osoby na podstawie przedstawianego przez nią paszportu w postaci umieszczonych w nim danych biometrycznych wynika przede wszystkim z zagrożenia aktami terrorystycznymi i koniecznością zapewnienia ochrony przed bezprawnym używaniem paszportów2. Poprzez obowiązek harmonizacji zabezpieczeń związanych z identyfikacją, w szczególności dotyczących identyfikatorów biometrycznych, wprowadzono standard identyfikacyjny w zakresie paszportów na terenie państw członkowskich UE.

Konieczność pewnej identyfikacji i mocnego, niebudzącego wątpliwości powiązania konkretnych osób z przysługującymi im uprawnieniami dotyczy także sektora prywatnego. Stosunkowo znaczny poziom obu wspomnianych czynników ryzyka dotyczy imprez masowych, gdzie mamy do czynienia zarówno z dużą liczbą osób, które wymagają identyfikacji, jak i potencjalnym zagrożeniem dla bezpiecznego przebiegu danej imprezy, spowodowanym choćby przez bandytów stadionowych. Przykładowo, niektóre mecze piłkarskie – z uwagi na udział specyficznych grup kibiców, czy raczej chuliganów – są świadomie określane jako imprezy „o podwyższonym ryzyku” 3. Problem nie dotyczy wyłącznie Polski, ale również takich państw jak Niemcy czy Włochy4. Podkreślenia wymaga fakt, że w przypadku meczów piłkarskich najistotniejszym źródłem ryzyka nie jest np. infrastruktura stadionu, ale właśnie konkretni uczestnicy imprezy, co do których istnieje domniemanie, że mogą ją zakłócić5. Stąd niezwykle ważny jest aspekt identyfikacyjny w odniesieniu do osób uczestniczących w tego typu imprezach masowych. W przypadku meczów piłki nożnej6 obowiązek identyfikacji kibiców jest nałożony na organizatorów7. Jednocześnie stadiony i inne obiekty sportowe służące organizacji meczów powinny być wyposażone m.in. w elektroniczne systemy identyfikacji kibiców, sprzedaży biletów, kontroli przebywania w miejscu i czasie trwania meczu oraz kontroli dostępu do określonych miejsc i identyfikacji osób, wobec których mają zastosowanie zakaz zagraniczny(zakaz stadionowy nałożony przez uprawnione organy innych państw) zakaz wstępu na imprezę masową wydany przez sąd lub zakaz klubowy8, polegający na zakazie uczestnictwa w kolejnych imprezach masowych przeprowadzanych przez organizatora meczu nakładany na osobę, która dopuściła się naruszenia regulaminu obiektu (stadionu) lub regulaminu imprezy masowej. Zakaz stadionowy dotyczy również kolejnych meczów przeprowadzanych z udziałem drużyny organizatora także poza jego siedzibą.

USTAWA Z DNIA 31 SIERPNIA 2011 R. O ZMIANIE USTAWY O BEZPIECZEŃSTWIE IMPREZ MASOWYCH ORAZ NIEKTÓRYCH INNYCH USTAW wprowadziła szereg przepisów uszczegóławiających kwestię identyfikacji kibiców:

  1. obowiązek utworzenia centralnych systemów identyfikacji uczestników meczów piłki nożnej9 rozgrywanych w ramach ligi zawodowej oraz poza nią (art. 13 ust. 2a), przy czym do tych systemów muszą być podłączone systemy identyfikacyjne zainstalowane na stadionach i innych obiektach sportowych służących organizacji meczów piłkarskich (warunek kompatybilności, art. 13 ust. 2c),
  2. obowiązek administrowania danymi zgromadzonymi w powyższych systemach odpowiednio przez podmiot zarządzający rozgrywkami ligi zawodowej (Ekstraklasa SA) oraz właściwy związek sportowy (Polski Związek Piłki Nożnej dla I ligi) (art. 13 ust. 2b),
  3. rozwiązanie polegające na nadaniu kibicowi uczestniczącemu w meczu piłki nożnej przez administratora danych jednego unikatowego numeru identyfikacyjnego (art. 13 ust. 2d),
  4. dołączenie do wymaganego zakresu przetwarzanych danych identyfikacyjnych10 również wizerunku twarzy – w odniesieniu do wszystkich meczów piłki nożnej, a nie tylko rozgrywek w ramach ligi zawodowej.

Systemy, o których mowa powyżej, są obowiązkowe od 11 listopada 2011 r. – w odniesieniu do ligi zawodowej, od 1 stycznia 2013 r. – w odniesieniu do I ligi oraz od 1 stycznia 2014 r. – w odniesieniu do pozostałych rozgrywek. Ponadto ustawodawca wprost wskazuje, że zakres gromadzonych danych identyfikacyjnych dotyczących kibiców ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa uczestników imprezy11.

Przedstawione powyżej wymogi związane z identyfikacją uczestników imprez masowych generują dla nich szereg potencjalnych korzyści pochodnych, tj. bazujących na infrastrukturze i rozwiązaniach bezpośrednio wynikających z omówionych przepisów ustawowych. Identyfikacja kibiców może wiązać się z wydaniem odpowiedniego dokumentu identyfikacyjnego przez dany klub sportowy, zawierającego wymagane dane identyfikacyjne. Przykładem takiego rozwiązania jest Extrakarta. Na rys. 1 przedstawiono dla przykładu karty wydane przez KSP Polonia.


Rys. 1. Extrakarty wydawane przez KSP Polonia
Źródło: Oficjalna strona KSP Polonia
http://www.ksppolonia.pl/web/index.php?typ=podstrona&id=108

Extrakarta to uniwersalna i ustandaryzowana karta identyfikacyjna kibica wraz z towarzyszącym jej systemem do identyfikacji kibiców. Extrakarta ma zapewnić kibicowi dostęp do wszystkich stadionów ekstraklasy, a nie tylko wybranych klubów, w których jest on zarejestrowany (można mieć bowiem kartę tylko jednego klubu). Omawiane rozwiązanie funkcjonuje obecnie na ośmiu ligowych stadionach, a zarazem w sześciu klubach. Polega to na tym, że kibic zgłasza się do klubu i otrzymuje kartę kodowaną w jednolitym systemie. Informacje trafiają do bazy danych zarządzanej przez spółkę Ekstraklasa S.A. Docelowe omawiane rozwiązanie może objąć rozgrywki organizowane również poza ekstraklasą (I liga i pozostałe rozgrywki). A zatem jedną z korzyści generowanych przez centralnie zarządzany system identyfikacyjny kibiców jest większa swoboda uczestnictwa kibiców w meczach piłki nożnej.

Kolejne korzyści mogą wypływać z włączenia funkcjonalności płatniczej do karty kibica. Extrakarta wykorzystuje taką możliwość, tj. łączy funkcję identyfikacyjną karty kibica z funkcją karty płatniczej w technologii zbliżeniowej PayPass. Umożliwia to wykorzystanie przedmiotowej karty do realizacji szybkich transakcji kupna zarówno na stadionie (np. podczas przerw w meczach, kiedy szybkość realizacji transakcji jest niezwykle istotna), ale także poza stadionem jako zwykłej karty płatniczej. W konsekwencji posiadania pozwala to na redukcję nadmiaru „plastików” w portfelu kibica. Z innych istotnych funkcjonalności omawianego rozwiązania można wymienić także możliwość korzystania z internetowego systemu zakupu biletów na mecze piłki nożnej, a ponadto w przypadku stołecznych klubów Extrakarta może być integrowana z Warszawską Kartą Miejską.

Tak jak w przypadku każdej karty płatniczej, tak i w odniesieniu do karty łączącej funkcje płatnicze i identyfikacyjne kibica można zakładać opracowanie określonych programów lojalnościowych dla kibiców – użytkowników kart. Programy lojalnościowe generują dodatkowe korzyści dla użytkownika, a wydawcy (partnerowi lojalnościowemu) pozwalają na bliższe związanie z użytkownikiem (kibicem) i pozyskanie znacznej liczby klientów. Dla wielu podmiotów gospodarczych taka perspektywa może być bardzo atrakcyjna.

Omówione powyżej potencjalne korzyści wynikające z wprowadzenia obowiązku identyfikacji kibiców oraz utworzenia centralnego systemu identyfikacji przedstawiono na schemacie 1.


Schemat 1. Strumienie korzyści związane z identyfikacją kibiców oraz centralnym systemem identyfikacji kibiców
Źródło: opracowanie własne

Wielkość rynku związanego z organizacją rozgrywek piłki nożnej w Polsce jest obecnie istotnie niższa aniżeli w krajach Europy Zachodniej. Ilustrują to przychody ze sprzedaży ogółem klubów wchodzących w skład ekstraklasy na tle największych lig europejskich (w mln euro) – przedstawione w tabeli 1, a także przychody ze sprzedaży ogółem klubów wchodzących w skład ekstraklasy na tle pozostałych lig europejskich (w mln euro) – przedstawione w tabeli 2.

Przedstawione w poniższych tabelach przychody zostały podzielone na trzy kategorie:

  1. komercyjne,
  2. transmisje,
  3. dzień meczu.

Przychody komercyjne oznaczają wpływy z umów sponsorskich, reklam, sprzedaży koszulek, pamiątek klubowych itp. Przychody z transmisji obejmują wpływy klubów z transmisji telewizyjnych i radiowych, a także z rozgrywek międzynarodowych. Przychody z dnia meczu oznaczają wpływy ze sprzedaży biletów, karnetów oraz cateringu na stadionie.

Dane w mln EUR


Tabela 1. Przychody ze sprzedaży ogółem klubów wchodzących w skład ekstraklasy na tle największych lig europejskich w sezonie 2009/2010
Źródło: Piłkarska Liga Finansowa. Rok 2010. W pogoni za Europą, Deloitte Polska, lipiec 2011, s. 14

Dane w mln EUR


Tabela 2. Przychody ze sprzedaży ogółem klubów wchodzących w skład ekstraklasy na tle pozostałych lig europejskich w sezonie 2009/2010
Źródło: Piłkarska Liga Finansowa. Rok 2010. W pogoni za Europą, Deloitte Polska, lipiec 2011, s. 15

Przedstawione powyżej dane świadczą o głębokiej luce przychodowej pomiędzy polskimi a zachodnioeuropejskimi klubami piłki nożnej. Istotnym czynnikiem kształtującym omawiane wielkości jest liczba kibiców oraz liczba miejsc na stadionach. Wydaje się, że stopień bezpieczeństwa imprez sportowych w znacznym zakresie ma związek z liczbą kibiców uczestniczących w rozgrywkach. Bezpieczeństwo z całą pewnością wpływa na zmianę kultury kibicowania oraz wizerunek meczu piłki nożnej jako formy spędzania wolnego czasu. Stąd wprowadzenie skutecznych rozwiązań w zakresie identyfikacji kibiców oraz wyeliminowania ze stadionów chuliganów poprzez skuteczne egzekwowanie tzw. zakazów stadionowych powinno pozytywnie wpłynąć na popularność udziału w meczach piłki nożnej w Polsce i generowane z tego tytułu przychody klubów. Podkreślić należy również, że przychody klubów rozgrywających mecze w ramach ekstraklasy od kilku lat wykazują tendencję wzrostową, co pozytywnie świadczy o potencjale krajowego rynku. Szczegółowe dane przedstawiono w tabeli 3 (w mln euro).

Dane w mln PLN


Tabela 3. Przychody ze sprzedaży ogółem klubów wchodzących w skład ekstraklasy w latach 2006-2010
Źródło: Piłkarska Liga Finansowa. Rok 2010. W pogoni za Europą, Deloitte Polska, lipiec 2011, s. 10

Równocześnie należy pamiętać o drugim istotnym czynniku kształtującym wielkość rynku związanego z organizacją rozgrywek piłki nożnej, tj. o infrastrukturze sportowej. W ramach wykonanych, realizowanych i planowanych inwestycji stadionowych tylko dla 9 klubów występujących w ekstraklasie powstanie łącznie ponad 280 tys. miejsc na nowoczesnych stadionach12, które już są lub będą wykorzystywane przez kluby ekstraklasy. Nowoczesna infrastruktura stadionowa powinna pozytywnie wpłynąć na liczbę kibiców podczas meczów piłkarskich głównie ze względu na istotnie podwyższoną jakość organizacyjną widowiska, nowe, skuteczniejsze rozwiązania techniczne zapewniające bezpieczeństwo podczas rozgrywek, a także dodatkowe atrakcje oferowane przez nowe obiekty stadionowe (restauracje, strefy biznesowe, telebimy, punkty małej gastronomii, punkty sprzedaży gadżetów itp.). Obecnie frekwencja kibiców podczas meczów w Polsce znacznie odbiega od wskaźnika w Europie Zachodniej, co zilustrowano na wykresie 1, choć zauważalny jest istotny wzrost frekwencji krajowej w sezonie 2010/2011 w porównaniu do sezonu 2009/2010.


Wykres 1. Średnia frekwencja najwyższej ligi piłkarskiej w wybranych krajach.
Źródło: Piłkarska Liga Finansowa. Rok 2010. W pogoni za Europą, Deloitte Polska, lipiec 2011, s. 17

W tabeli 4 przedstawiono dane dotyczące pojemności wybranych stadionów w Polsce – dla 9 klubów z ekstraklasy w sezonie 2010/2011 – oraz status realizacji modernizacji/budowy. W zestawieniu nie ujęto Stadionu Narodowego w Warszawie (o pojemności 58 000), gdyż nie jest on stadionem klubowym. Możliwe jednak, że będą na nim rozgrywane mecze np. KSP Polonii, superpuchary itp.


Tabela 4. Pojemność wybranych stadionów w Polsce
Źródło: opracowanie własne na podstawie: Piłkarska Liga Finansowa. Rok 2010. W pogoni za Europą, Deloitte Polska, lipiec 2011, s. 12

Pojemność stadionów znajduje swoje bezpośrednie przełożenie w potencjale kibiców. Teoretyczny potencjał kibiców szacowany jest jako iloczyn pojemności stadionu danego klubu przez współczynnik potencjału kibiców. Współczynnik ten na podstawie empirycznych danych zagranicznych lig piłki nożnej można szacować na poziomie 4–5. Dla warunków polskich, w niniejszym artykule przyjęto bardzo konserwatywne założenie ze wskaźnikiem w wysokości 2, choć w przypadku Legii Warszawa obliczany na tej podstawie teoretyczny potencjał (62 206) pozostaje istotnie (ponad 2-krotnie) niższy od wartości empirycznej (ok. 130 000). Oznacza to, że przynajmniej w przypadku niektórych klubów wartość współczynnika potencjału kibiców wynosi więcej niż 2. Tabela 5 przedstawia pojemności stadionów klubów ekstraklasy oraz I ligi wraz z teoretycznym potencjałem kibiców oszacowanym przy użyciu współczynnika o wartości 2. Potencjał ten należy zatem traktować jako minimalny.


Tabela 5. Pojemności stadionów i teoretyczny potencjał kibiców
Źródło: opracowanie własne

Z powyższych danych wynika, że nawet przy ostrożnych szacunkach liczba kibiców, a tym samym osób podlegających identyfikacji, wyłącznie dla klubów sportowych piłki nożnej ekstraklasy i I ligi wynosi prawie 860 tys. Zastosowanie wyższego współczynnika w oczywisty sposób podnosi potencjał. Dla przykładu, przy zastosowaniu współczynnika równego 4 łączny teoretyczny potencjał klubów ekstraklasy oraz I ligi wynosi 1,7 mln osób. Potencjał ten z powodzeniem może zostać wykorzystany przy omówionych w niniejszym artykule przedsięwzięciach związanych z obowiązkiem identyfikacji kibiców oraz pochodnych centralnej ewidencji. Nawet na poziomie minimalnym (860 tys.) uzasadnia szeroką perspektywę patrzenia na piłkę nożną, a być może i inne dyscypliny sportowe w Polsce, w ujęciu biznesowym. Istniejący obowiązek identyfikacji kibiców i leżące u jego podstaw przesłanki związane z bezpieczeństwem stadionowym nie tylko przyczyniają się do stworzenia cywilizowanych warunków odbywania rozgrywek, ale również generują nowe strumienie korzyści dla kibiców i innych interesariuszy imprez sportowych.

Remigiusz Lewandowski
Dr nauk ekonomicznych. Dyrektor Biura Strategii i Marketingu w PWPW S.A.

Współpraca: Marcin Stawarz
Dyrektor ds. Realizacji Projektów. Pion Rozwiązań Informatycznych PWPW S.A.


1 Zagadnienie paszportów biometrycznych w Polsce reguluje Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. Nr 143 poz. 1027) oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 2252/2004 z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie standardów zabezpieczeń i danych biometrycznych w paszportach oraz dokumentach podróży wydawanych przez Państwa Członkowskie.
2 Program dostosowania systemu paszportowego oraz dokumentów podróży wydawanych cudzoziemcom przez władze polskie do wymogów prawa unijnego, MSWiA, Warszawa lipiec 2006 r., s. 5–6.; http://www.paszporty.mswia.gov.pl/portal/content/p2i/10_paszporty/10_regulacjeprawne.html
3 Wypowiedź podsekretarza stanu w MSWiA Adama Rapackiego podczas 92. posiedzenia Sejmu w dniu 12 maja 2011 r. w związku z incydentami stadionowymi podczas oraz po zakończeniu finałowego meczu o Puchar Polski w dniu 4 maja 2011 r. w Bydgoszczy; Sprawozdanie stenograficzne z 92. posiedzenia Sejmu RP, Warszawa 2011 r., s. 114. Według art. 3 pkt 5 Ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych – impreza masowa o podwyższonym ryzyku oznacza taka imprezę masową, w czasie której zgodnie z informacją o przewidywanych zagrożeniach lub na podstawie dotychczasowych doświadczeń dotyczących zachowania osób uczestniczących, istnieje obawa wystąpienia aktów przemocy lub agresji.
4 Ibidem, s. 115.
5 Ibidem, s. 113.
6 Pod pojęciem meczu piłki nożnej rozumie się masową imprezę sportową mającą na celu współzawodnictwo w dyscyplinie piłki nożnej, organizowaną na stadionie lub w innym obiekcie sportowym, na którym liczba udostępnionych przez organizatora miejsc dla osób, ustalona zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej, wynosi nie mniej niż 1000 (art. 3 pkt 4 Ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych).
7 Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych, art. 13 ust. 1
8 Ibidem, art. 13 ust. 2.
9 Ibidem.
10 Tj. imienia i nazwiska, numeru PESEL lub rodzaju, serii i numeru dowodu potwierdzającego tożsamość, numeru identyfikacyjnego, informacji o podmiocie, który wydał numer identyfikacyjny.
11 Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych, art. 13 ust. 7.
12 Na podstawie zaktualizowanych przez autora danych: J. Bochenek, P. Pawlik, J. Vogtt, Piłkarska Liga Finansowa. Świetlana przyszłość?, Deloitte Polska 2009, s. 25.


« powrót
Wydrukuj stronę Wersja do druku