PL|
Produkty i usługi
Wybierz stronę
Produkty i usługi O PWPW Nowe technologie Informacje i ogłoszenia Kontakt Newsletter top
Archiwum
"Człowiek i Dokumenty" o polskich dokumentach

Dwudziesty piąty numer i sześć lat to dobra okazja do spojrzenia wstecz i oceny rozwoju dokumentów w aspekcie podnoszenia ich poziomu zabezpieczenia. Przeglądając kwartalnik można zauważyć, jak wiele obszarów i dyscyplin naukowych obejmuje problematyka związana z dokumentami.

Wydanie pierwszego numeru czasopisma miało miejsce już po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Konsekwencją przynależności do wspólnoty jest również konieczność spełnienia wymagań bądź zaleceń odnoszących się do dokumentów, których poziom zabezpieczenia ma wpływ na bezpieczeństwo państw i obywateli zarówno w obrębie Unii, jak i na świecie. Można było zatem znaleźć w kwartalniku CZŁOWIEK I DOKUMENTY artykuły omawiające paszporty wielu państw, nie tylko tych należących do Unii Europejskiej. We wszystkich dało się zauważyć wiele nowych rozwiązań techniczno-technologicznych. Dotyczy to również polskich dokumentów. Wystarczy spojrzeć na paszporty wydawane w ciągu ostatnich 50 lat (fot. 1), by zauważyć zmiany. Czy wprowadzanie skomplikowanych, drogich elementów zabezpieczających zahamowało fałszerski proceder? Odpowiedź, niestety, nie jest twierdząca. Trwa nieustanny wyścig z przestępcami. Wprowadzenie w naszym państwie scentralizowanego systemu personalizacji najważniejszych dokumentów zdecydowanie podniosło poziom bezpieczeństwa dokumentów. Na podkreślenie zasługuje fakt, że pierwszymi dokumentami personalizowanymi w systemie centralnym były dokumenty prawo jazdy produkowane i personalizowane przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych. Poziom bezpieczeństwa tych dokumentów jest szczególnie wysoki dzięki możliwości uczynienia procesu personalizacji pośrednim, a nie ostatnim etapem produkcji.

Wydanie pierwszego numeru kwartalnika zbiegło się w roku 2006 z początkiem wydawania polskiego paszportu biometrycznego. Wyprodukowane w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych paszporty biometryczne zostały zaprojektowane zgodnie z wymaganiami ICAO i Unii Europejskiej. Książeczka to najbardziej skomplikowana forma dokumentu. Wykonanie jej wymaga nie tylko wiedzy i umiejętności, ale także posiadania wielu specjalistycznych materiałów i urządzeń.


Fot. 1. Polskie paszporty

Rzut oka na okładkę czasopisma nr 1 pozwala się domyślić, że prezentujemy w nim polski paszport biometryczny. Na okładce paszportu (fot. 2) koloru bordowego znajdują się elementy wykonane z użyciem złotej folii: godło, nazwa naszego państwa, napis „Unia Europejska” i symbol oznaczający obecność chipa. W świetle ultrafioletowym widoczne są rysunki róży wiatrów w kolorze zielonym. Tematem polskiej książeczki paszportowej jest historia podróżowania. Na każdej stronie wizowej paszportu przedstawiona jest inna scena . Dokument wykonany jest na papierze o specyficznej barwie, z wielotonowym znakiem wodnym w postaci orła, zawierającym nitkę zabezpieczającą z mikrotekstem „Rzeczpospolita Polska”, włókienka zabezpieczające, a także substancje chemiczne powodujące powstawanie barwnych plam przy próbach usuwania naniesionych danych osobowych. Gilosz, barwne rysunki przedstawiające historię podróżowania, element zabezpieczający recto-verso, a także rysunki dające efekt metameryczny, niewidoczne w świetle dziennym (wielokolorowe w świetle ultrafioletowym 365 nm i jednobarwne w świetle ultrafioletowym 254 nm) zostały naniesione techniką offsetową. Część dokumentu, która wzbudza najwięcej wrażeń estetycznych, to zwykle pierwsza wyklejka. Szata graficzna nanoszona jest techniką stalorytniczą, która pozwala na uzyskanie wysokiego poziomu zabezpieczenia, podnosząc jednocześnie poziom wrażeń estetycznych. Składają się na to graficzne elementy zabezpieczające, takie jak: efekt kątowy, element graficzny wykonany farbą optycznie zmienną, efekt metameryczny w podczerwieni . Najważniejszą częścią dokumentu jest strona personalizowana, na której znajdują się dane właściciela dokumentu. W polskim paszporcie podłoże tej strony wykonane jest z laminatu papierowo-poliwęglanowego zawierającego w szacie graficznej elementy zabezpieczające, takie jak elementy optycznie zmienne: nazwa państwa „Rzeczpospolita Polska” wykonana farbą optycznie zmienną i hologram, a także gilosz, elementy zabezpieczające widoczne wyłącznie w świetle ultrafioletowym w formie róży wiatrów, liter RP bądź w najnowszej edycji w postaci linii w obszarze zdjęcia. Połączenie zabezpieczonego papieru z folią poliwęglanową pozwoliło na zastosowanie najnowszej techniki personalizacji, jaką jest grawerowanie laserowe. Forma dokumentu i wszystkie elementy zabezpieczające służą temu, by zyskać pewność, że informacje zawarte w dokumencie są wiarygodne i potwierdzają tożsamość osoby legitymowanej.


Fot. 2. Okładka paszportu dyplomatycznego w świetle dziennym, świetle UV, pierwsza strona wyklejki oraz fragmenty stalorytu


Fot. 3. Dowód rejestracyjny wydawany od 1 X 2004 r.


Fot. 4. Prawo jazdy

Dokumentem zasługującym na przypomnienie jest dowód rejestracyjny wydawany od 2004 roku. Polski dowód rejestracyjny (fot. 3) jest przykładem dokumentu, którego zarówno projekt jak i proces produkcji zostały opracowane w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Opatentowana receptura papieru o specjalnych właściwościach powstała również w PWPW S.A. Budowa dokumentu, znajdujące się w nim elementy zabezpieczające, a przede wszystkim właściwości organoleptyczne stanowią dla fałszerzy trudny do pokonania próg. Polski paszport i dowód rejestracyjny są dokumentami efektywnie i efektownie zabezpieczonymi. Efekt metameryczny zawarty w niewidocznych w świetle dziennym rysunkach samochodów zauważalnych jedynie w świetle ultrafioletowym oraz numer rejestracyjny samochodu wykonany techniką perforowania laserowego są elementami chroniącymi dokument przed fałszowaniem, a także podnoszącymi atrakcyjność i wrażenia estetyczne. Personalizacja tego dokumentu, tak jak w przypadku prawa jazdy (fot. 4), jest scentralizowana – odbywa się w PWPW S.A.

Mówiąc o minionym okresie nie można nie wspomnieć o dokumentach w postaci kart tworzywowych, a zwłaszcza poliwęglanowych. Polskie dowody osobiste pojawiły się w tej technologii w 2001 roku, w 2004 stały się jednym z ważnych produktów powstających w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Wzrost zainteresowania świata przestępczego dokumentami stanowiącymi często niezbędny atrybut popełnienia przestępstwa, możliwości działania fałszerzy w zakresie dostępności do informacji i urządzeń zmuszają do ciągłego poszukiwania rozwiązań utrudniających ten proceder. Kierunek poszukiwań wskazują przede wszystkim wyniki wykonywanych ekspertyz sfałszowanych dokumentów. Jest to źródło informacji dotyczące metod fałszerskich. Odpowiedzią na jedną z nich jest zabezpieczony papier, który posiada właściwości umożliwiające zastosowanie najnowszej techniki personalizacji, jaką jest grawerowanie laserowe. Ta zalecana przez organizacje międzynarodowe metoda, dotąd wykorzystywana do personalizacji dokumentów na podłożach tworzywowych bądź papierowo-poliwęglanowych, wydawała się niemożliwa do użycia na podłożu papierowym. Opracowany w PWPW S.A. specjalny zabezpieczony papier LEAP pozwala na zastosowanie każdej dostępnej techniki personalizacji. Dane właściciela dokumentu naniesione techniką grawerowania laserowego dzięki unikalnym cechom (zwiększenie intensywności barwy w prześwicie, wyczuwalność dotykiem) różnią się wyraźnie od innych. Technika jest łatwa do identyfikacji przez społeczeństwo, a przestępcom uniemożliwia fałszowanie przy użyciu folii, która w ogóle nie występuje w oryginalnym dokumencie.

Spojrzenie na rozwój dokumentów nawet w tak krótkim okresie pokazuje, że producent dokumentów i banknotów dzisiaj to firma kompleksowo traktująca tworzenie dokumentu. Wymaga to posiadania zarówno odpowiedniej wiedzy specjalistycznej, parku maszynowego, jak i odpowiednich procedur. Dopiero to może zapewnić osiągnięcie celu w postaci efektywnie zabezpieczonego dokumentu w bezpiecznym systemie produkcji.

Ewelina Jakielaszek
absolwentka Wydziału Chemii UW, pełnomocnik Zarządu PWPW S.A. ds. zabezpieczeń dokumentów, ekspert Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego ds. technicznego badania dokumentów, członek zespołu redakcyjnego kwartalnika Człowiek i Dokumenty.



« powrót
Wydrukuj stronę Wersja do druku